Eğer ki gideceğiniz okul/şehir size yurt imkanı sunmuyorsa, Erasmus’un en sıkıntılı aşaması –bana kalırsa– kalınacak yerin ayarlanma kısmıdır. Nitekim çok abartılan vize işlemleri sadece prosedürden ve belge toplamaktan ibaret. Çok uç bir durum olmadığı sürece vizenizi gidiş tarihinizden önce mutlaka alacaksınız.
Daha önceden iki konuyla da ilgili olarak detaylı olarak bir şeyler yazmıştım. Mutlaka göz atın.
Vize başvurusu sayfasında detaylı olarak da bahsetmiştim. Başvuru formunda gittiğinizde kalacağınız bir adres isteniyor. Buraya herhangi bir hostelin adresini verebilirsiniz. Asıl önemli olan Budapeşte’ye (Macaristan’a) gittikten sonra oturma izni başvurusu için gerekecen olan adres. İşte bu adres, Erasmus programı boyunca 6-12 ayınızı geçireceğiniz eviniz olacak.
Aslında doğru.
Kalacak yeri de bir şekilde mutlaka bulacaksınız; cebinizde para olduğu sürece açıkta kalacak değilsiniz.
Burada –yine bence– önemli olan nokta ise bundan sonraki 6-12 ayınızı geçireceğiniz ve “evim” diyeceğiniz o yeri, o doğru yeri bulabilmek. Zira internetten araştırdığınız, fotoğraflarına bakıp da çok beğendiğiniz yer, içine girdiğinizde çok rezil bir halde olabilir. Tıpkı benim yaptığım gibi “Ulan 6 ay ben burada ne yapacağım?” diye sabahı zor edebilirsiniz.
O yüzden vizeymiş, okulmuş bunları bir kenara bırakın ve her şeyden önce konaklayacağınız doğru evi, doğru yeri bulmaya bakın.
İnsan düşününce merak ediyor “Eskiden nasıl yapıyorlarmış bu işleri?” diye. Günümüzde her şey o kadar kolay ki. Çeşit çeşit internet sitesi size zaten olağanüstü bir portföy sunuyor. Arama kıstaslarınızı belirleyip nokta atışı ev bulabiliyorsunuz. Sadece ev bulmak da değil, özellikle Facebook üzerindeki onlarca grup üzerinden ev arkadaşı da bulabiliyorsunuz kendinize.
O yüzden dedim ya. Endişelenecek bir şey yok. Bir şekilde kalacak yer bulacaksınız.
Budapeşte’de yer alan üniversiteler –benim bildiğim kadarıyla– yurt imkanı sağlamıyor. Biraz daha net ifade etmek gerekirse, en azından BME‘ye gidecek olan öğrenciler için böyle bir imkan yok. Yurt olmadığı için kendinize konaklamak üzere bir yer bulmanız gerekiyor.
Bu konuda üniversitenin Erasmus Ofisi sizi BME’de de bir kolu olan Erasmus Student Network‘e ESN BME‘ye yönlendiriyorlar. ESN ile irtibata geçtiğiniz takdirde de size ellerinden geldiğince her aşamada yardımcı oluyorlar.
Aslında ev bulma aşamasında onlara da direkt olarak gerek yok. Zira onlar da sizi alternatif hizmetlere yönlendiriyorlar. Ben ev için araştırma yaparken çeşitli Facebook grupları dışında 2-3 tane belli başlı hizmete denk geldim:
Her üç servis aracılığıyla da ev, ev arkadaşı bulabilmeniz mümkün. Sitelerinde kendilerinin ve/veya diğer insanların kiraladıkları ev ve/veya oda ile ilgili bilgilere erişebilmek mümkün. Bu üçü içerisinde özellikle Room Mates Budapest sitesini şiddetle tavsiye ederim. Zira çok geniş bir veritabanı var. Ev bilgileri ve evlerle ilgili fotoğraflar dışında ayrıca harita üzerinde evin konumunu görebilmek mümkün. Yine web sayfası üzerinden ev sahibi ile de direkt olarak mesajlaşabiliyorsunuz.
Bu hizmetlere ek olarak Facebook üzerinde “Budapest Flat Rent 2013″ vb. kelimeleri kullanarak arama yaptığınız takdirde de karşınıza bir sürü grup/sayfa gelecektir. Bunun için direkt bir link yok. Her dönem başında farklı gruplar açılıyor. Dediğim gibi gitmeden önce yapacağınız bir araştırmayla uygun grupları bulup üye olabilir ve evinizi arayabilirsiniz. Bunlardan bazılarını aşağıda listeledim. Ayrıca okullar oluşturdukları kendi Erasmus öğrenci grupları aracılığıyla da çeşitli evlet/odalar bulabilirsiniz.
> Flats for Erasmus in Budapest
> Erasmus Life in Budapest 2013
Bunlara ek olarak daha detaylı incelemek isteyen varsa aşağıdaki bağlantıda yer alan tablolara da göz atabilir. İlgili tablolar, Budapeşte’nin çeşitli bölgelerindeki ortalama kira bedellerini, apartman daire fiyatlarını ve birim metrekare başına fiyatları gösteriyor.
> Budapest Real Estate Prices by District
Ben sözü daha fazla uzatmadan, bana göre hata olan bazı tecrübelerimi paylaşmak, bir kaç tavsiyede bulunmak istiyorum:
- Yalnız kalmayın, yalnız eve çıkmayın. Mutlaka ama mutlaka bir veya birden fazla ev arkadaşınızın olacağı bir ev kiralamaya bakın.
- Türk öğrencilerle/arkadaşlarınızla birlikte aynı evde kalmayın. En azından dilinizi geliştirmek istiyorsanız. Başta yabancı bir yer, yabancı insanlar kavramı korkutucu gelecektir, gelebilir ama alıştıktan sonra çok rahat edeceksinizdir, daha da keyifli zaman geçireceksinizdir. Özellikle Türk öğrenci/arkadaşlarla aynı evde kalmak olası dil gelişimi açısından size hiç fayda sağlamayacaktır. Mutlaka yabancı, hatta farklı ülkelerden olmak kaydıyla birden çok ev arkadaşı edinin.
- Evi görmeden para ödemeyin, anlaşmayın. İnternetten bulduğunuz evlerin gördüğünüz fotoğarflarına kanmayın. Konuşma aşamasında güncel fotoğraflar isteyin. Beğendiğiniz 2-3 evi belirleyin, evi görmek için randevu alın ve 1-2 gününüzü ayırıp tüm evleri gezin. İçinize en sinen hangisi ise orayı kiralayın.
- Her şey bir arada kiralara aldanmayın. Genelde “Kira + Eşya” ücretli ve “Her şey dahil” ücretli iki tip kiralama imkanı oluyor. Başlangıçta her şey dahil fiyatlar kulağa hoş geliyor. Elektrikti, suydu, doğalgazdı uğraşmam; tek seferde öderim diyorsunuz. Ancak Nisan-Mayıs-Haziran ve Eylül-Ekim-Kasım gibi havanın sıcak olduğu dönemlerde sıfıra yaklaşan doğalgaz harcamanız, vb. bir çok şey için hava parası ödemek durumunda kalabilirsiniz. Sadece kira (rent) + eşya (common utilities) için fiyat alın ve öyle anlaşın.
- Pazarlık mutlaka yapın.
- Kontratınızdaki şartları çok iyi belirleyin. Kiralama tarihlerinizi, ödeme koşullarınızı, depozitoyu ve hatta depozitonun nasıl değerlendirileceğini (evden çıkarken geri mi iade olacak yoksa son aylara/kiralara mı sayılacak) net bir şekilde belirtin. Oturma izni alırken kira kontratınızdaki bilgiler baz alınıyor. O yüzden özellikle kiralama tarihlerinize dikkat edin. O tarihler arasında oturma izni verilecektir. Ayrıca kontrat ve yaptırımı konusunda çok katılar; bizim aksimize. O yüzden bir sorun yaşamanız durumunda o kontrata yazılan şeyler üzerinden şikayette bulunabileceğinizi unutmayın.
- İlla ki okulun dibinde ev aramayın. Öyle ya da böyle zaten aylık (~ 30 TL) öğrenci bileti alacaksınız. Budapeşte’de yeraltı-yerüstü ulaşım ağı gayet başarılı ve hızlı. O yüzden ulaşımı dert edip çevre bölgelerden de ev bakmayı ihmal etmeyin. Nitekim benim gibi yapmayın. Harita üzerinde bakıp da “Okula uzak burası yea!” diye güzelim evden vazgeçmiştim. Duş almak için banyoda dikildiğim 5 ay boyunca, mesela, o vazgeçtiğim evin küveti gelmiştir gözlerimin önüne
- Evi Peşte tarafından kiralayın. BME, Buda tarafında, Tuna Nehri’nin kenarında yer alıyor. Eğer ki gece hayatını vs seviyorsanız (ve hatta sevmiyorsanız bile) evinizi Peşte tarafından kiralayın. Zira şehrin Peşte tarafı her açıdan daha hareketli.
- Tram 4-6 neredeyse şehri bir baştan bir başa, 24 saat dönüyor; BME’nin önünden de geçiyor. Google Maps üzerinde de rotasını görebilmek mümkün. Bu tramvayın rotası üzerinde bir ev elbette ki yine her açıdan avantaj.
- Fiyatları ve evin imkanlarını iyi araştırıp kıyaslamayı yapın. Genel olarak kişi başı yaklaşık 180-220 Avro Kira+Eşyalara ödüyorsunuz. Yaklaşık olarak 30-50 Avro arası da elektrik-su-internet-doğalgaz vb. şeyler tutar. Özetle bütçenizi planlarken 200-250 Avro arası ev kirası ayırın. Eğer ki tek başınıza ev tutmayı planlıyorsanız 300-350 avro arasını gözden çıkarın. Her yerde olduğu gibi Budapeşte’de de kira fiyatları bölgeden bölgeye değişiklik gösteriyor.
- Evin yerini belirledikten sonra ESN BME’ye veya kendi üniversitenizin ESN birimine e-posta atarak evin çevresi ve konumu hakkında bilgi alın. Bazı bölgeler için çok tekin değil diyorlar. Mesela benim evim 8. bölgede ve şu ana kadar hakkında en ufak iyi bir şey duymadım. Diğer taraftan bakıldığında herhangi bir sıkıntı da yaşamadım.
- Evin manzarasını da değerlendirmeyi ihmal etmeyin. Ne zaman şansın yüzünüzegüleceğini bilemezsiniz. Uygun fiyatlı, balkonlu, enfes manzaraya sahip evler de var. Yoksa benim gibi şu manzaraya maruz kalırsınız 5 ay boyunca.
- Mümkün olduğunca çok alternatife bakın. Her an yeni evler eklenip çıkabiliyor. Şans eseri çok uygun fiyatlı güzel daireler bulabilmek mümkün oluyor, gözlerinizi dört açın.
Genel olarak aklıma gelenler şimdilik böyle. Zaman içerisinde aklıma geldikçe yazıyı güncellemeye devam edeceğim.
Şu sıralar, 2013-2014 dönemi için Budapeşte’ye gitmeye hazırlanan bir çok öğrenci olduğuna eminim. O yüzden beni beklemeyin, aklınıza takılan herhangi bir şey olursa lütfen çekinmeden yazın. Elimden geldiğince yardımcı olurum. Özellikle gitmeden önce, ne kadar haritan bakarsak bakalım ne nerede/nasıl bir yerde emin olamıyoruz. Eğer ki yer olarak da sormak istediğiniz bir şey olursa yardımcı olurum.
Benim başım yandı, bari siz kendinizi kurtarın